مـه‌كۆی خه‌یاڵ

مه‌لامسلم مه‌لاصالح فریزی‌
1- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م كه‌س خۆزگه‌ی‌ بۆ مردن خواست پێغه‌مبه‌ر یوسف بوو علیه‌السلام.
2- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م شت له‌كرده‌واكانی‌ ئه‌م ئۆممه‌ته‌ به‌رز ده‌كرێته‌وه‌ بۆ لای‌[خوا]؟ ئه‌وا پێنج فه‌رزه‌ی‌ نوێژه‌كانه‌.
3- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م نوێژ فه‌رز بوو له‌سه‌ر پێغه‌مبه‌ری‌ خوا (صلی‌ الله علیه‌وسلم) و ئۆممه‌ته‌كه‌ی‌؟ ئه‌وه‌ نوێژی‌ نیوه‌ڕۆ بوو.
4- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م نوێژ پێغه‌مبه‌ر صلی‌ الله علیه‌وسلم ئه‌نجامی‌ دا؟ ئه‌وا نوێژی‌ نیوه‌ڕۆ بوو.
5- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م كه‌س له‌ڕۆژی‌ دووایی‌ زه‌وی‌ بۆ شه‌ق ده‌كرێت و ده‌یه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌؟ ئه‌وا((پێغه‌مبه‌رمان محمد))ه‌ صلی‌ الله علیه‌وسلم.
6- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م كه‌س له‌ده‌رگای‌ به‌هه‌شت ده‌دات؟ ئه‌وا((پێغه‌مبه‌رمان محمد))ه‌ صلی‌ الله علیه‌وسلم.
7- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م شه‌فیع و شه‌فاعه‌تكار له‌ڕۆژی‌ دووایی؟ ئه‌وا((پێغه‌مبه‌رمان محمد))ه‌ صلی‌ الله علیه‌وسلم.
8- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م ئۆممه‌ت ده‌چنه‌ به‌هه‌شته‌كه‌ی‌[خوا]؟ ئه‌وا ئۆممه‌تی‌((پێغه‌مبه‌ری‌ خوا محمد))ه‌ صلی‌ الله علیه‌وسلم.
9- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م كه‌س له‌ ئاسمانا بانگی‌ دا؟ ئه‌وه‌ حه‌زره‌تی‌ ((جبریل)) بوو علیه‌السلام.
10- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م كه‌س كاتژمێری‌ 12 سعاتی‌ هه‌ژماركرد؟ ئه‌وه‌ پێغه‌مبه‌ر ((نوح))بوو علیه‌السلام له‌ناو كه‌شتی‌ بۆ دیاری كردنی‌ كاتی‌ نوێژه‌كان.
11- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م كه‌س كه‌ سواری‌ وولاَغ بوو؟ ئه‌وه‌ پێغه‌مبه‌ر ((ئیسماعیل)) بوو علیه‌السلام.
12- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م كه‌س ناوی‌ له‌ ڕۆژی هه‌ینی‌ نا ((جومعه‌))؟ ئه‌وا: كه‌عبی كوڕی لوئه‌ی‌ بوو.
13- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م كه‌س وتبێتی‌: ((سبحان ربی الاعلی‌))؟ ئه‌وا ((ئیسڕافیل)) بوو علیه‌السلام.
14- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م كه‌س به‌ قه‌له‌م نوسینی‌ كردبێت؟ ئه‌وا: پێغه‌مبه‌ر ((ئیدریس)) بوو علیه‌السلام.
15- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م كه‌س جیهادی‌ كردبێت له‌ پێناوی‌ خوادا؟ ئه‌وا: پێغه‌مبه‌ر ((ئیدریس)) بوو علیه‌السلام.
16- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ یه‌كه‌م ئایه‌ت له‌ قورئانی‌ پیرۆز دابه‌زی‌؟ ئه‌وا ئایه‌تی‌: [اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّژِی خَڵقَ] العلق:1 بوو.
17- ئایا ده‌زانی‌ ئاخیر ئایه‌ت كه‌دابه‌زی له‌ قورئان ی‌ پیرۆز؟ ئه‌وا ئایه‌تی‌: [وَاتَّقُواْ ێوْماً تُرْجَعُونَ فِیهِ إِڵی‌ اللّهِ پُمَّ تُوَفَّی‌ كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لاَ یُڤْڵمُونَ]البقره‌:281+:[الْێوْمَ أَكْمَلْتُ ڵكُمْ دِینَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَڵیْكُمْ نِعْمَتِی وَرَچِیتُ ڵكُمُ الإِسْلاَمَ دِیناً] ألمائده‌:3.
18- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ گه‌وره‌ترین ئایه‌ت له‌ ناو قورئان ی‌ پیرۆزدا؟ ئه‌وا ئایه‌تی‌[ألكرسی] یه‌.
19- ئایا ده‌زانی‌ چوار شت ده‌بێته‌ مایه‌ی‌ نه‌خۆشی و لاوازی‌ جه‌سته‌؟! كه‌ئه‌وانیش: (قسه‌ی‌ زۆرو+نوستنی‌ زۆرو+خواردنی‌ زۆرو+زۆر جووت بوون) !
20- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ چوار شت ده‌بنه‌ مایه‌ی‌ بێ‌ هێزبوونی‌ لاشه‌؟! كه‌ ئه‌وانیش: (خه‌م وخه‌فه‌ت+عادزی‌+برسێتی‌+زۆر شه‌ونخونی‌)!
21- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ چوارشت مرۆڤ ناشرین ده‌كات و ده‌بنه‌ مایه‌ی‌ نه‌مانی‌ ئاو (ی‌ حه‌یا) له‌ ده‌م و چاو؟! كه‌ ئه‌وانیش: (درۆكردن+به‌د ڕه‌فتاری‌+زۆر سوال كردن+ده‌م شڕی‌ و جنێو فرۆشی)!
22- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ چوارشت ده‌بنه‌ مایه‌ی‌ جوانی‌ مرۆڤ ؟ كه‌ ئه‌وانیش: (ته‌قوا+وه‌فا+سه‌خیاتی‌+ چاكه‌ كردن و پیاوه‌تی‌).
23- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ چوارشت ده‌بنه‌ مایه‌ی‌ به‌ره‌كه‌ت له‌ ڕزق و مه‌عیشه‌ت؟ ئه‌وانیششه‌ونوێژ+زۆر وتنی‌ (أستغفرالله) له‌هه‌مووكات و به‌تایبه‌ت له‌كاتی‌ پێش بوونی‌ نوێژی‌ به‌یانیان+دانه‌بڕان له‌ (صدقه‌) به‌خشین+ زیكر كردن له‌ به‌یانیان و ئێواران و هه‌روه‌ها خوێندنه‌وه‌ی‌ سوڕه‌تی‌ [ألواقِعه‌] هه‌موو شه‌وێك به‌ر له‌ نوستن).
24- ئایا ده‌زانی‌ كه‌ چوارشت ده‌بنه‌ مایه‌ی‌ بێ‌ به‌ره‌كه‌تی‌ له‌ ڕزق؟! ئه‌وانیش: (نوستنی‌ به‌یانیان+كه‌م نوێژكردن+ته‌مبه‌ڵی+خیانه‌تكردن)!
25- ئایاده‌زانی‌ بۆ ئافره‌تی‌ دووگیان باشترین خۆراك؟ ئه‌وا خواردنی‌ خورمایه‌؟
26- ئایا ده‌زانی‌ خۆ پارێزی‌ كردن باشتره‌ له‌ ده‌رمان كردن.
27- ئایا ده‌زانی‌ خواردنی‌ گۆشتی‌ نه‌كولاَوو هه‌روه‌ها میوه‌ی‌ پێ‌ نه‌گه‌یشتوو ئه‌وا زیان به‌ ته‌ندروستیت ده‌گه‌یه‌نن! 28- ئایا ده‌زانی‌ خواردن و خواردنه‌وه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ چاك نیه‌!
29- ئایا ده‌زانی‌ گه‌ر به‌ ڕۆژ نان بخۆیت له‌سه‌ری‌ بشخه‌ویت ئاساییه‌، به‌لاَم ئه‌گه‌ر به‌شه‌و نانت خوارد ئه‌وا ده‌بێت له‌سه‌ری‌ بڕۆیت ئه‌گه‌ر بێتو چه‌ند هه‌نگاوێكیش بێت.